27 stycznia 2022, 13:19
Pan Tadeusz – 10 intrygujących szczegółów i ciekawostek

Pan Tadeusz – 10 intrygujących szczegółów i ciekawostek

Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Pan Tadeusz – książka, która powinna być znana każdemu Polakowi. Choć jest to lektura obowiązkowa zarówno w liceum, jak i w szkole podstawowej, warto spojrzeć na ten tekst w inny sposób. Pan Tadeusz obfituje w wiele smaczków, nie tylko kulinarnych. Delektujcie się.

 

 

 

1.Co przeraziło Tadeusza?

 

Gdyby Telimena żyła w dzisiejszych czasach, z pewnością korzystałaby z usług lekarzy medycyny estetycznej. Sprawdźcie, dlaczego Tadeusz się odkochał!

 

Telimena wracała nazbyt śpieszno z lasu

I poprawić kolory swe nie miała czasu;

Około ust szczególniej widne były piegi.

Nuż oczy Tadeusza, jako chytre szpiegi,

Odkrywszy jedną zdradę, poczną w kolej zwiedzać

Resztę wdzięków i wszędzie jakiś fałsz wyśledzać:

Dwóch zębów braknie w ustach; na czole, na skroni

Zmarszczki; tysiące zmarszczków pod brodą się chroni!

 

(fragment ks. V)

 

2. Kto prowadził poloneza?

 

Jest impreza, trzeba zatańczyć poloneza. Szczególnie gdy dochodzi do zaręczyn trzech par – Zosi i Tadeusza, Asesora z córką Wojskiego – Teklą oraz Telimeny z Rejentem. A kto prowadził poloneza? Zosia ubrana w skromną zieloną sukienkę (którą chciała wyperswadować jej Telimena) oraz najstarszy gość – Podkomorzy.

 

3. Jak pory roku Vivaldiego

 

Soplicowskim kuchmistrzem był mistrz polowań i gry na rogu – Wojski Hreczecha. To on przygotowywał zaręczynową ucztę. Nim jednak wykwintne dania trafiły na stół, goście podziwiali słynny serwis, czyli rodzaj półmiska, który ozdobiony był figurkami przedstawiającymi sceny z polskich sejmików. Na tym naczyniu rozgrywało się cukiernicze widowisko – topniejący deser przypominał zmieniające się pory roku.

 

Serwis ten był nalany ode dna po brzegi

Piankami i cukrami białymi jak śniegi:

Udawał przewybornie krajobraz zimowy.

W środku czerniał ogromny bór konfiturowy,

Stronami domy, niby wioski i zaścianki,

Okryte zamiast śronu cukrowymi pianki;

 

(…)

 

Ale tymczasem wielki serwis barwę zmienił,

I odarty ze śniegu już się zazielenił.

Bo lekka, ciepłem letnim powoli rozgrzana,

Roztopiła się lodu cukrowego piana

I dno odkryła, dotąd zatajone oku;

Więc krajobraz przedstawił nową porę roku,

Zabłysnąwszy zieloną, różnofarbną wiosną.

Wychodzą różne zboża, jak na drożdżach rosną,

Pszenicy szafranowej buja kłos złocisty,

Żyto ubrane w srebra malarskiego listy

I gryka wyrabiana sztucznie z czokolady,

I kwitnące gruszkami i jabłkami sady.

 

(fragment ks. XII)

 

4.Przyrodnicza wyobraźnia Mickiewicza

 

Opisy przyrody? Ble! A dlaczego? Przecież Mickiewiczowskie wersy na temat litewskiej natury to swoiste arcydzieło! Dwa stawy w Soplicowie to para kochanków, wieczorami ptaki i żaby grają koncerty, a ulewa to rozwite warkocze. Kapusta ma łysinę, a arbuz brzuch. Natura u Mickiewicza żyje i zachwyca feerią barw oraz różnorodnymi odgłosami.

 

Akord muszek i półton fałszywy komarów.
W polu koncert wieczorny ledwie jest zaczęty;
Właśnie muzycy kończą stroić instrumenty,
Już trzykroć wrzasnął derkacz, pierwszy skrzypak łąki,
Już mu z dala wtórują z bagien basem bąki,
Już bekasy do góry porwawszy się wiją
I bekając raz po raz jak w bębenki biją.
Na finał szmerów muszych i ptaszęcej wrzawy
Odezwały się chorem podwójnym dwa stawy,
Jako zaklęte w górach kaukaskich jeziora,
Milczące przez dzień cały, grające z wieczora.
Jeden staw, co toń jasną i brzeg miał piaszczysty,
Modrą piersią jęk wydał cichy, uroczysty;
Drugi staw, z dnem błotnistym i gardzielem mętnym,
Odpowiedział mu krzykiem żałośnie namiętnym;
W obu stawach piały żab niezliczone hordy,
Oba chory zgodzone w dwa wielkie akordy.
Ten fortissimo zabrzmiał, tamten nuci z cicha,
Ten zdaje się wyrzekać, tamten tylko wzdycha;
Tak dwa stawy gadały do siebie przez pola,
Jak grające na przemian dwie arfy Eola.

(fragment ks. VIII )

 

5. Tabakiera księdza Robaka

 

W Soplicowie posiadaczem tabakiery był nie tylko Podkomorzy, ale i ksiądz Robak. Jacek Soplica tabakierkę miał nie byle jaką – cztery razy zażywał z niej tabaki generał Dąbrowski, a jej denko zdobił wizerunek Napoleona i jego armii:

 

Tu, wycierając chustką zabrudzone denko,

Pokazał malowaną armiją, malenką

Jak rój much; w środku jeden człowiek na rumaku,

Wielki jako chrząszcz, siedział, pewnie wódz orszaku;

Spinał konia, jak gdyby chciał skakać w niebiosa,

Jednę rękę na cuglach, drugą miał u nosa.

„Przypatrzcie się – rzekł Robak – tej groźnej postawie;

Zgadnijcie, czyja? – Wszyscy patrzyli ciekawie.

– Wielki to człowiek, cesarz, ale nie Moskali,

Ich carowie tabaki nigdy nie bierali”.

 

(fragment ks. IV)

 

Co ważne, ksiądz Robak używał tylko tabaki częstochowskiej, od braci paulinów.

 

6. Nie tylko trzynastozgłoskowiec

 

Wszyscy wiemy, że Pan Tadeusz napisany został trzynastozgłoskowcem, ale w pewnym momencie Mickiewicz złamał metrum, prawdopodobnie zrobił to celowo. Zajrzyjmy do księgi III:

 

Domowemu to ptastwu taki ochmistrzyni

Wymyśliła ogródek: sławna gospodyni.

Zwała się Kokosznicka, z domu Jendykowi-

czówna; jej wynalazek epokę stanowi

W domowym gospodarstwie; dziś powszechnie znany.

 

Ciekawostka – Epilog napisany został jedenastozgłoskowcem.

 

 

 

 

7. Rówieśnica Mickiewicza

 

Książkowa Zosia była rówieśnicą samego wieszcza. W 1811 r. Zosia „zaczyna rok czternasty”, dlatego Telimena podpowiada jej, żeby porzuciła indyki i kurki, którymi tak chętnie się zajmowała. A Mickiewicz urodził się pod koniec 1798 r.

 

8. Co kryła szuflada Telimeny?

 

Telimena wiele pamiątek trzymała w szufladzie biurka. Najwięcej z nich pochodziło z czasów mieszkania w Petersburgu: plan metropolii, plan jej dawnego domu. W schowku Telimeny znajdował się także portret ukochanego psa zagryzionego przez szalonego charta sąsiada. W szufladzie znalazło się również miejsce na inne rysunki. Bywalczyni salonów przechowywała szkice Aleksandra Orłowskiego, modnego w tamtych czasach malarza. Chciała, by w jej szufladzie znalazły się również prace Hrabiego. Co ciekawe, biurko Telimeny kryło toaletę dla Zosi: „No, Zosiu, toaletę rób, dostań tam z biurka, Nagotowane znajdziesz wszystko do ubrania”.

 

9. Ostatni zajazd na Litwie, ostatni z Horeszków, czyli koniec pewnej epoki

 

Słowo „ostatni” w Panu Tadeuszu pada około czterdziestu razy (ktoś jest chętny, by to policzyć?). Znajduje się nawet w podtytule epopei – jest to opowieść o ostatnim zajeździe na Litwie, czyli zbrojnym rozwiązywaniu sąsiedzkich konfliktów przez szlachtę. Ów zajazd zorganizował ostatni Klucznik Horeszkowa, zarazem ostatni dworzanin ostatniego Stolnika, czyli Gerwazy. Przywódcą zajazdu jest ostatni z Horeszków, czyli Hrabia. Soplicowa broni ostatni woźny Trybunału, czyli Protazy. Przymiotnik „ostatni” pojawia się także w kontekście króla Polski i władcy Litwy, polskich sejmików, uczty, Podkomorzego.

 

Dlaczego określenie to tak licznie występuje na kartach Pana Tadeusza? Oznacza ono kres pewnej epoki – Rzeczypospolitej Szlacheckiej. Narrator opowiada o świecie już minionym. Są to zresztą wspomnienia „kraju lat dziecinnych” Mickiewicza, który, jak wiemy, pisząc ten utwór, przebywał na emigracji i bardzo tęsknił za ojczyzną, jaką zapamiętał z dzieciństwa.

 

10. Prezent urodzinowy dla Mickiewicza od… Andrzeja Wajdy

 

Film Andrzeja Wajdy, będący ekranizacją lektury, swoją premierę miał w 1999 r. Prace nad obrazem rozpoczęły się rok wcześniej, czyli w dwusetną rocznicę urodzin Adama Mickiewicza. Dziś trudno wyobrazić sobie studniówkę bez poloneza Wojciecha Kilara, który zabrzmiał w filmie wybitnego reżysera.

Zobacz także

- wpisy o podobnej tematyce

Cyfry arabskie i rzymskie
18 kwietnia 2022, 22:25
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Pan Perfekcyjny Jewel E. Ann
26 marca 2022, 18:00
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Ellen Rodgers wydawała się idealną kandydatką do zamieszkania nad biurem Flinta Hopkinsa. Miła, dobrze wyglądająca kobieta sprawiała przy tym wrażenie cichej i spokojnej. Tymczasem dziewczyna okazała się… bardzo energiczną muzykoterapeutką. Teraz Flint, zamiast skupić się na pracy, musi wysłuchiwać dźwięków bongosów, gitar i śpiewania.
Czy w mediach społecznościowych istnieje możliwość zdobycia darmowych książek?
19 grudnia 2021, 13:03
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Przedstawiam poniżej (patrz zdjęcie na dole strony) kilka książek wygranych w konkursach zorganizowanych poprzez portal Facebook.com. W zaprezentowanym zestawie należało napisać kilka słów na dany temat, wyrazić swoją opinię, opisać produkt uważany za wartościowy. Dlatego też wiele konkursów ze swoich macierzystych stron internetowych wędruje na portale społecznościowe, zbierając tym samym chętnych uczestników oraz promując jednocześnie jakieś ważne wydarzenie bądź istotną ideę.   Zdecydowanie tak!   Portale społecznościowe to wręcz idealne miejsce do tego, aby wygrać książkę w konkursie, zamówić bezpłatny egzemplarz lub sam
Julius Evola
27 listopada 2021, 19:09
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Chociaż współczesny człowiek do niedawna postrzegał i celebrował sens znanej mu historii jako ucieleśnienia postępu i ewolucji, prawda jaką wyznaje człowiek tradycyjny jest całkiem odwrotna. We wszystkich starożytnych świadectwach tradycyjnego człowieczeństwa odnajdziemy, w różnych formach, ideę regresu lub upadku; ze stadiów pierwotnie wyższych  istoty zniżyły się do stanów coraz bardziej uwarunkowanych przez elementy ludzkie, doczesne i przypadkowe.
Narodowe czytanie 2021
15 września 2021, 12:42
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
4 września 2021 roku odbyła się 10. jubileuszowa edycja Narodowego Czytania. Tegoroczną lekturą był damat Moralność pani Dulskiej autorstwa Gabrieli Zapolskiej.
Różaniec
27 czerwca 2021, 00:19
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Jeżeli ktoś nie pamięta, jak odmawiać różaniec, to proponuję małe przypomnienie.
Wakacyjny wypas logopedyczny
22 czerwca 2021, 11:25
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Wakacje to również dobry czas na ćwiczenia buziaka naszych milusińskich. Niestety, logopeda żywemu nie przepuści i nawet w wolnym czasie od zajęć nie odpuści (rymowanie nie było zamierzone).
Przemoc i znęcanie nad osobami starszymi...
15 czerwca 2021, 11:52
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Dzisiaj jest Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi. Problem może się pojawiać coraz częściej ponieważ już niedługo  prawie 30% społeczeństwa w Polsce będzie starsze niż 60 lat. Temat niezwykle trudny społecznie, zamiatany pod dywan. Dziś o głównych ofiarach tego zjawiska….kobietach
Mowa 5 - latka
10 czerwca 2021, 12:19
Zdjęcie pochodzi z serwisu Pixbay.com
Dziecko poznaje świat, dzięki rozumieniu mowy, a umiejętność mówienia pozwala mu wyrazić swoje spostrzeżenia, pragnienia i uczucia. Podstawową wiedzę o tym, jak rozwija się mowa dziecka powinien posiadać każdy Rodzic, aby umiejętnie kierować jej rozwojem. Bez tej wiedzy możesz dziecku zaszkodzić, wymagając tego, czemu sprostać nie może, czy też lekceważąc, przeoczając niepokojące sygnały.